„Kompromis” prezydenta Andrzeja Dudy w sprawie aborcji

Komentarz prawnika – Katarzyny Kraus – na temat nowej propozycji prezydenta Andrzeja Dudy w sprawie zmiany ustawy tzw. aborcyjnej.

22 października 2020 roku Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 4a ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 stycznia 1993 r. o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży jest niezgodny z art. 38 w związku z art. 30 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Przypomnę, że artykuł ten dopuszczał możliwość przerwania ciąży, gdy badania prenatalne lub inne przesłanki medyczne wskazywały na duże prawdopodobieństwo ciężkiego i nieodwracalnego upośledzenia płodu albo nieuleczalnej choroby zagrażającej jego życiu.

Po tym wyroku, nie zgadzając się z jego treścią, wielu Polaków rozpoczęło protesty.

Wychodząc niejako naprzeciw oczekiwaniom wielu osób, 30 października 2020 roku, Prezydent złożył w Sejmie projekt w sprawie zmiany ww. ustawy, czyli tzw. ustawy aborcyjnej.

 

„Kompromis” prezydenta Andrzeja Dudy?

Andrzej Duda wskazał, że

„uwzględniając wskazania Trybunału, projekt ten przewiduje wprowadzenie nowej przesłanki, która przywraca możliwość przerwania ciąży, w sposób zgodny z zasadami Konstytucji RP, jedynie w przypadku wystąpienia tzw. wad letalnych, gdy badania prenatalne lub inne przesłanki medyczne wskazują na wysokie prawdopodobieństwo, że dziecko urodzi się martwe albo obarczone nieuleczalną chorobą lub wadą, prowadzącą niechybnie i bezpośrednio do śmierci dziecka, bez względu na zastosowane działania terapeutyczne” (źródło: www.prezydent.pl).

Dokonując analizy przedłożonego przez Prezydenta projektu ww. ustawy, nie mogę się zgodzić ze stwierdzeniem, że wprowadzenie takiego zapisu do ustawy przywróci możliwość przerwania ciąży, w sposób zgodny z zasadami Konstytucji RP, w przypadku tzw. wad letalnych. W mojej opinii projekt ten niewiele wnosi i na pewno nie jest kompromisem tak wyczekiwanym przez wielu.

Prezydent proponuje dodanie w art. 4a ust. 1 ww. ustawy (który dopuszcza przerwanie ciąży) pkt 2a w brzmieniu:

„2a) (gdy) badania prenatalne lub inne przesłanki medyczne wskazują na wysokie prawdopodobieństwo, że dziecko urodzi się martwe albo obarczone nieuleczalną chorobą lub wadą, prowadzącą niechybnie i bezpośrednio do śmierci dziecka, bez względu na zastosowane działania terapeutyczne”.

Dokonując tylko i wyłącznie literalnej analizy brzmienia ww. zapisu widzę w nim szereg wątpliwości i swego rodzaju „pułapek” interpretacyjnych i decyzyjnych, które można wykorzystać, aby lekarz nie mógł wydać zgodnej z prawem opinii/decyzji o przesłankach do przerwania ciąży.

Są to słowa:

  • wysokie prawdopodobieństwo – co to znaczy wysokie prawdopodobieństwo?

Czy lekarze mają procentowo określić szanse dziecka na to, że urodzi się martwe, czy też poczynić pewne założenia? Czy słowo „wysokie” tzn. 50, 60, 70, 80, 90, a może 99%?

  • prowadzącą niechybnie do śmierci – co oznacza słowo niechybnie i w jaki sposób określić niechybność śmierci?

Zgodnie ze Słownikiem języka polskiego (https://sjp.pl/niechybny) niechybny znaczy „taki, który się z pewnością wydarzy; nieuchronny”.

W przypadku określenia niechybności śmierci dziecka, jaki termin „niechybności” ma obowiązywać? Czy ma to być dzień po porodzie, tydzień, miesiąc, czy też rok? A może kilka – kilkanaście lat? Przecież zdajemy sobie sprawę z tego, że występują nieuleczalne choroby, które prowadzą do śmierci dziecka dopiero po kilku latach.

  • prowadzącą bezpośrednio do śmierci – podobnie kwestia bezpośredniości i jej określenia.

Zgodnie ze Słownikiem języka polskiego (https://sjp.pwn.pl/bezpośrednio) bezpośrednio, znaczy „w chwili następującej po czymś lub poprzedzającej coś, krótko przed kimś lub po kimś”. Czy możemy przyjąć zatem, że „krótko” tzn. dzień? Czy może tydzień, miesiąc itd.?

Jak widać, projekt ten daje szerokie pole do interpretacji zastosowanych w nim pojęć i określeń, a co za tym idzie zarówno do stosowania nadużyć, jak i do praktycznie całkowitej eliminacji możliwości „posłużenia” się zapisem tej ustawy w celu możliwości przerwania ciąży.

Jak w wielu przypadkach, pojawiają się pytania i wątpliwości, co do konkretnych przypadków działania. Co w sytuacji ciąży bliźniaczej, gdy np. jedno z dzieci jest chore, z wadami ośrodkowego układu nerwowego i dalsze jego pozostawanie przy życiu może spowodować śmierć zarówno tego chorego dziecka, jak i zdrowego, a docelowo być może także i matki?

Nie mam wiary w to, że po przyjęciu przez Sejm tego projektu ustawy lekarze będą mogli z pełnym przekonaniem i w zgodzie z sobą wystawiać opinie, co do podstaw możliwości zastosowania przerwania ciąży, a następnie, po ich wystawieniu, być spokojni, że nie będą „ciągani” po różnego rodzaju organach celem składania wyjaśnień, czy też nie zostaną im postawione jakieś zarzuty dot. odpowiedzialności karnej lub dyscyplinarnej.

W każdej chwili inny zespół lekarzy może stwierdzić, że prawdopodobieństwo wad letalnych nie było aż tak wysokie, albo nie prowadziłyby one do niechybnej śmierci.

Pamiętajmy, że zgodnie z polskim prawem (art. 152 kodeksu karnego) odpowiedzialności karnej podlega osoba, która za zgodą kobiety przerwała jej ciążę z naruszeniem przepisów ustawy, bądź też udzieliła kobiecie pomocy, czy też nakłaniała ją do przerwania ciąży.

Jak widać na powołanych wyżej przykładach, trudno uznać, że jest to projekt, który stanowił będzie kompromis między oczekiwaniami tych, którzy nie zgadzają się z wyrokiem TK z 22 października 2020 roku, a tymi, którzy uważają, że jest to wyrok jak najbardziej słuszny.

 

Na koniec pozwolę sobie zadać także pytanie: czy w przypadku przyjęcia ww. ustawy prezydenckiej, brzmienie proponowanego przepisu, w świetle zapisów Konstytucji oraz ostatniego wyroku TK,  będzie zgodne z Konstytucją? 

 

Skoro Trybunał Konstytucyjny uznał, że wcześniejszy zapis ustawy nie jest zgodny z Konstytucją z uwagi na konieczność przede wszystkim zapewnienia każdemu człowiekowi prawnej ochrony życia, to czym różni się sytuacja i życie dziecka z mniejszymi wadami, od życia dziecka z wadami letalnymi? W jednym i drugim przypadku przecież mówimy o życiu dziecka i jego prawnej ochronie.

Temat ten jest ogromnie trudny i ciężki.

Wydaje się, że w tym temacie zawsze będą pojawiały się wątpliwości. Pewne jest, że niektórych rzeczy nie powinno się „ruszać”, dlatego właśnie uważam, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 22 października 2020 roku nie powinien był zapaść. Ale zapadł.

W chwili obecnej oczekiwałabym od rządu i prezydenta pilnych i szerokich konsultacji z lekarzami, którzy w sposób rzetelny przygotują propozycję zmiany obowiązującej ustawy, nie w takiej formie, w jakiej zrobił to prezydent. A nade wszystko, przygotowania pakietu ustaw gwarantujących godne życie osób niepełnosprawnych i ich opiekunów. Państwo powinno stworzyć warunki do życia tych osób, dać alternatywę przy podejmowaniu decyzji, a nie decydować o prawie do ich życia i śmierci.

Pamiętać także należy, że wyrok z 22 października 2020 roku, był drugim już wyrokiem Trybunału, który zmienił brzmienie ustawy z 7 stycznia 1993 roku o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży. W 1996 roku TK uznał za niezgodną z Konstytucją czwartą z istniejących wówczas przesłanek dopuszczalności przerywania ciąży, która pozwalała na przerwanie ciąży, gdy „kobieta ciężarna znajdowała się w ciężkich warunkach życiowych lub trudnej sytuacji osobistej”. Było to tzw. przerwanie ciąży ze względów społecznych.

Po wejściu w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego pozostaną 2 przesłanki przerwania ciąży, tj:
1) kiedy ciąża stanowi zagrożenie dla życia lub zdrowia kobiety ciężarnej,
2) zachodzi uzasadnione podejrzenie, że ciąża powstała w wyniku czynu zabronionego.

Nie chciałabym być złym prorokiem, ale wydaje mi się, że w niedługim czasie także przesłanka przerwania ciąży powstałej w wyniku czynu zabronionego stanie się przedmiotem obrad Trybunału.

Pamiętajmy, że wpływ na decyzje polityczne mamy przede wszystkim dokonując odpowiednich wyborów prezydenckich, parlamentarnych i samorządowych. Nie głosując, pozwalamy, aby inni decydowali za nas.

* W dniu zamieszczenia niniejszego artykułu (02.11.2020 r.) wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie został opublikowany w Dzienniku Urzędowym, zatem jego zapisy nie weszły w życie. Do chwili publikacji wyroku obecne zapisy Ustawy anty/aborcyjnej w dalszym ciągu obowiązują w niezmienionym zakresie.

 

 

Katarzyna Kraus
radca prawny
www.katarzynakraus.pl

 

 


Katarzyna Krausradca prawny z wieloletnim doświadczeniem, prowadząca Kancelarię Prawną w Warszawie.

Specjalizuje się w prawie cywilnym, rodzinnym i mieszkaniowym. Wspiera kobiety w dążeniu do niezależności, do zwiększania świadomości prawnej i finansowej, zadbania o swoje potrzeby. Ukończyła program szkoleń Master Business Training w Rowińska Business Coaching, a pozyskaną tam wiedzę wykorzystuje  do jak najlepszego udzielania wsparcia potrzebującym tego kobietom. Autorka 12 rozdziału w drugim wydaniu książki Kamili Rowińskiej „Kobieta Niezależna” pt.: Świadomość finansowa i prawna jako niezbędny element niezależności kobiet a także innych artykułów prawnych.  Swoją wiedzą i doświadczeniem wspiera kobiety także poprzez sesje Q&A, vlogi, wywiady i wystąpienia (m.in. podczas szkoleń Kamili Rowińskiej Kobieta Niezależna).

Stworzyła projekt EMERGENCY KOBIET, który ma na celu pomoc kobietom w różnych dziedzinach ich życia, m.in. w sprawach związanych z przemocą w rodzinie oraz podczas rozwodu.

Prywatnie: mama Karola. Miłośniczka morza, książek, opery, ikon i kotów. Pochodzi z Podkarpacia, od 2003 roku mieszka i pracuje w Warszawie. Mówi o sobie: Szebnianka z urodzenia, Warszawianka z wyboru i zamiłowania.

 


 

2 komentarze
  1. Anna

    Pięknie dziękuję, że w tak profesjonalny sposób zajęłyście się tą cyniczną zagrywką naszych władz. Będę rozsyłać dalej tym, którzy widzą w tym jakiekolwiek sensowne działanie i dobre chęci. Pozdrawiam serdecznie i trzymajmy się, drogie dziewczyny i kobiety!

    • Katarzyna Kraus

      Dziękuję. To oczywiście tylko analiza z mojego punktu widzenia, a jak wiadomo, każdy może na to patrzeć inaczej.
      Jednak w tym projekcie prezydenckim naprawdę za dużo jest niewiadomych, by móc go zaakceptować bez ich wykazania.
      Pozdrawiam serdecznie

Leave a reply

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

*

©2020 Rowińska Business Coaching | Polityka jakości | Regulamin | Wysyłka | Polityka cookies | Program partnerski

Personal Branding by GrandBrand GrandBrand

Napisz do nas

Masz pytanie? Propozycję współpracy? Wyślij proszę wiadomość.

Wysyłam...
BEZPŁATNY EBOOK

Log in with your credentials

Forgot your details?